Instalacje elektryczne Drukuj Email

Instalacje elektryczne są tymi spośród wszystkich domowych systemów, na których samodzielne wykonanie inwestorzy decydują się najczęściej. Z pozoru wydają się stosunkowo proste zarówno od strony projektowej, jak i wykonawczej. Niestety to tylko pozory. Błędnie wykonana instalacja elektryczna doprowadzić może do zniszczenia podłączonych urządzeń, pożaru a nawet obrażeń i śmierci ludzi na skutek porażenia prądem elektrycznym. Z tego powodu niniejszego artykułu nie należy traktować jako instrukcji do samodzielnego wykonania instalacji.
Standardowa instalacja w budynku jednorodzinnym składa się z przyłącza, złącza, układu pomiaru energii, wewnętrznej linii zasilania, rozdzielnicy z zabezpieczeniami i obwodów odbiorczych.

Przyłącze

Najogólniej mówiąc przyłącze jest fragmentem sieci zasilającej łączącym złącze z linią energetyczną. Zależnie od sytuacji domowe przyłącze elektryczne może być:

  • kablowe – ułożone w ziemi i doprowadzone do linii kablowej niskiego napięcia lub słupa linii napowietrznej,
  • lub napowietrzne – wykonane z przewodów izolowanych, rozpiętych pomiędzy najbliższym slupem linii napowietrznej, a uchwytem umieszczonym na ścianie budynku lub stojaku dachowym.

Złącze

Złącze jest elementem łączącym przyłącze z instalacją odbiorczą. Zwykle ma formę skrzynki z tworzywa sztucznego lub blachy, w której znajdują się zabezpieczenia przedlicznikowe i licznik energii elektrycznej. Za licznikiem w złączu podłączona jest wewnętrzna linia zasilająca.
W przypadku przyłącza kablowego złącze umieszczane jest zwykle w linii ogrodzenia lub gdzieś przed ogrodzeniem, co umożliwia pracownikom zakładu energetycznego dostęp do urządzeń pomiarowych bez wchodzenia na teren posesji.
W przypadku przyłącza napowietrznego złącze umieszczane jest w zewnętrznej ścianie budynku.

Wewnętrzna linia zasilania (wlz)

WLZ jest to odcinek instalacji między złączem, a rozdzielnicą wewnątrz budynku. W przypadku przyłącza kablowego wlz stanowi odcinek kabla ułożonego w ziemi, w przypadku przyłącza napowietrznego będzie to kabel lub przewody ułożone wewnątrz budynku, w rurach osłonowych.

Uziemienie

Prawidłowe uziemienie budynku jest elementem często pomijanym przez domorosłych elektryków. W przypadku przyłącza kablowego biegnącego ze słupa, do złącza oprócz kabla doprowadzona powinna być bednarka połączona z uziomem słupa. Do tej bednarki podłączymy żyłę ochronną PE wewnętrznej linii zasilania. W przypadku przyłącza napowietrznego, w złączu otrzymujemy przewód neutralno-ochronny PEN, który gdzieś na słupie tez powinien być uziemiony. W jednym i drugim wypadku instalacja powinna działać w miarę poprawnie. Nie należy jednak zapominać, że od jakości uziemienia zależy skuteczność ochrony przeciwporażeniowej (a więc bezpieczeństwo ludzi) oraz przeciwprzepięciowej (bezpieczeństwo urządzeń podłączonych do instalacji).
Zgodnie z obowiązującymi normami, w celu zapewnienia tej skuteczności w budynku należy zbudować sieć połączeń wyrównawczych (łączących elementy metalowe w budynku takie, jak rury, fragmenty konstrukcji i zbrojeń itp.) i uziemić tę sieć.
W praktyce gdzieś w budynku (zwykle w pobliżu rozdzielnicy) powinniśmy umieścić główną szynę wyrównawczą do której oprócz wymienionych wyżej elementów podłączymy także zaciski ochronne większych urządzeń takich jak kocioł CO, centrala wentylacji i klimatyzacji, terma, a także szynę PE w rozdzielnicy elektrycznej oraz analogiczną szynę w punkcie dystrybucyjnym instalacji niskoprądowych (koniecznie uziemione muszą być takie urządzenia jak centrala telefoniczna, multiswitche itp.).
Do głównej szyny wyrównawczej podłączamy też bednarkę, którą wyprowadzimy na zewnątrz budynku i w odległości kilku metrów od ściany budynku uziemimy wbijając co najmniej jeden pręt uziomowy. Pręty łączymy z bednarka za pomocą 4-śrubowych złączy krzyżowych.

Rozdzielnica

Rozdzielnica elektryczna to obudowa o określonej szczelności i klasie izolacji zawierająca aparaturę ochronną, łączeniową, sygnalizacyjną itp. W każdej domowej rozdzielnicy obowiązkowo powinny znaleźć się:

  • ochronniki przeciwprzepięciowe, które zabezpieczają obwody i podłączone do nich odbiorniki przed przepięciami (skokami napięcia w sieci ponad jego maksymalną dopuszczalną wartość), które najczęściej pojawiają się na skutek wyładowań atmosferycznych,
  • wyłączniki różnicowo-prądowe (dla każdego obwodu lub grupy obwodów), które chronią użytkowników przed porażeniami elektrycznymi,
  • wyłączniki nadmiarowo-prądowe, które chronią każdy obwód przed przeciążeniami i zwarciami,
  • główny wyłącznik napięcia dla rozdzielnicy.

W bardziej zaawansowanych instalacjach wewnątrz rozdzielnicy swoje miejsce znajdzie też cała aparatura automatyki domowej – przekaźniki, ściemniacze, sterowniki LED, rolet i inne.
Rozmiary rozdzielnicy należy dobrać zakładając 30% wolnego miejsca w momencie projektowania.

Obwody elektryczne

Obwód elektryczny to część instalacji przeznaczona do zasilania konkretnego odbiornika lub grupy odbiorników. Z grubsza obwody można podzielić na oświetleniowe i zasilające (zakończone gniazdami).
Istnieje kilka zasad, które należy stosować dla wszystkich rodzajów obwodów:

  • każdy obwód musi być zabezpieczony wyłącznikiem nadmiarowo-prądowym i różnicowo-prądowym (jeden wyłącznik różnicowo-prądowy zabezpieczać może kilka obwodów),
  • przekroje żył przewodów (i co za tym idzie obciążalność prądowa długotrwała) w każdym obwodzie muszą być dobrane stosownie do prądu znamionowego w tym obwodzie,
  • w każdym obwodzie oprócz przewodów fazowych i neutralnego, konieczny jest przewód ochronny (niezbędny do prawidłowego działania wyłączników różnicowo-prądowych.

Gniazda do obwodów zasilających można podłączać w szeregu (jedno za drugim) lub wykonując odgałęzienia – wtedy niezbędne będą puszki połączeniowe.
W klasycznej instalacji elektrycznej w obwodach oświetleniowych znajdują się punkty oświetleniowe i wyłączniki (w szczególnych sytuacjach mogą to być wyłączniki schodowe, krzyżowe i hotelowe, pozwalające na zapalanie jednego punktu oświetleniowego z dwóch lub więcej miejsc).
Przewody obwodów elektrycznych, które będą przykrywane tynkiem muszą być zamocowane na ścianie w sposób trwały, uniemożliwiający ich wypływanie w czasie tynkowania. Przed przymocowaniem należy je dokładnie wyprostować i naciągnąć. Sposób mocowania musi również gwarantować nienaruszenie izolacji przewodów.

 

Instalacje inteligentne

Przygotowanie okablowania dla instalacji inteligentnej wymaga nieco innego podejścia. Trzeba sobie uświadomić, że w tego typu instalacjach funkcję łączeniową wyłącznika klawiszowego pełni jakiś aktor (przekaźnik, ściemniacz itp.) zlokalizowany w rozdzielnicy. Na ścianie nadal mamy jakąś formę wyłącznika, często nawet wizualnie identyczną z klasycznym, ale trzeba pamiętać, że jest to tylko sensor, który ma wysłać informację do systemu, a nie załączać obwód.
W tego typu instalacjach każdy punkt oświetleniowy jest połączony zwykłym przewodem zasilającym bezpośrednio z rozdzielnicą, skąd będzie załączany i wyłączany.
Każdy łącznik, przycisk, manipulator itp. musi być podłączony do magistrali komunikacyjnej systemu. Często będzie to przewód wielożyłowy (np. skrętka) poprowadzony z rozdzielnicy szeregowo do kolejnych łączników. Nie musi to jednak być reguła – w każdym przypadku należy to sprawdzić w specyfikacji wybranego systemu sterowania.

 


Copyright © 2012 TimeControl S.C.. Wszelkie prawa zastrzeżone.